Filosofie

Over de ontwerper

Roland Breteler ontwerpt al 15 jaar luidsprekers, altijd met een fascinatie voor het experimentele: hoornluidsprekers, transmissielijnluidsprekers en gesloten kasten gecombineerd met eenvoudige eerste orde scheidingsfilters. Exotische luidsprekers die ondanks dat ze uitzonderlijk goed klinken zelden in de hifi speciaalzaken te zien zijn. Omdat ze zeer arbeidsintensief zijn om te fabriceren, zijn ze vaak tot een bestaan als muurbloempje veroordeeld.


De ontwerper. De foto is genomen op de High Fidelity Belgium Audio beurs van 2006.

Mijn streven is deze exoten betaalbaar te maken en ze zo vorm te geven dat ze zonder problemen te gebruiken zijn in een normale huiskamer. Minstens zo belangrijk voor een makkelijke plaatsing in de luisterruimte is het uiterlijk van luidsprekers. Ondanks mijn achtergrond als meubelmaker ben ik persoonlijk niet zo gecharmeerd van luidsprekers met een houtafwerking. In een wereld met felgekleurde koelkasten, espresso apparaten en design meubels mist een luidspreker die goed in een modern interieur past.

Techniek

Op deze pagina hebben we geprobeerd de toegepaste techniek in onze luidsprekers op een zo eenvoudig mogelijke wijze toe te lichten. Dat is erg lastig met deze soms erg ingewikkelde materie. Mocht je een vraag hebben over een van onze ontwerpen? Stuur ons een mailtje. We beantwoorden je vraag graag.

Transmissielijn

Een Transmissielijn (tml) werkt ruwweg volgens hetzelfde principe als een orgelpijp. Tml luidsprekers hebben een uitstekende naam op het gebied van lage en zuivere basweergave. De software om een tml betrouwbaar te simuleren is pas een paar jaar beschikbaar. Met deze software is het eindelijk mogelijk transmissielijnen te ontwerpen zonder het voor oudere tml ontwerpen typische gat in de basweergave.



Afbeelding: Azumi doorsnede.

De volgende punten in het kastontwerp zijn doorslaggevend geweest om de kleine bas luidspreker in de Azumi luidspreker tot 40hz af te laten dalen:

• Plaatsing van de bas driver op 1/3 van de lijnlengte.
• Taps toelopende lijn om de lengte te beperken.
• Lijnopening aan de onderkant geeft 6 dB versterking van de basweergave.
• De 6 dB versterking maakt een erg lage afstemming van de lijn mogelijk.
• Opening van de lijn op een exact gedefinieerde afstand van de bas.
• Interne Helmholtz resonator.
• Dempings materiaal voornamelijk werkzaam in het middentoon gebied.

Diffractie en Reflectie

Diffractie is een moeilijke term voor het breken van de geluidsgolven op de scherpe randen van de luidsprekerkast. Diffractie kan er voor zorgen dat een deel van het afgestraalde geluid uit fase bij de luisteraar aankomt. Met als gevolg verkleuring van het geluid en een onduidelijke ruimtelijke weergave. Door een luidspreker frontplaat te voorzien van een flinke radius is het mogelijk diffractie problemen te minimaliseren.

Reflectie is een ander belangrijk punt waar rekening mee gehouden wordt bij onze luidsprekerontwerpen. Een zo klein mogelijk reflecterend oppervlak (kleine smalle frontplaat) zorgt er voor dat het geluid mooi los komt van de luidsprekers.

Scheidingsfilter

Met een goed ontworpen scheidingsfilter staat of valt een luidspreker ontwerp. Het scheidingsfilter verdeelt het inkomende signaal over de luidspreker drivers. Het zorgt ervoor dat de tweeter alleen hoge tonen krijgt en de bas alleen lage tonen. Minimalitische filters zorgen in onze luidsprekers voor een zo natuurgetrouw mogelijk geluid. Deze eerste orde filters zorgen voor een zuiver fase en impuls gedrag. Een ander voordeel van deze eenvoudige filters is dat er niet bezuinigd hoeft te worden op de kwaliteit van de filteronderdelen.

We zijn bij onze zoektocht naar hoogwaardige filtercomponenten uitgekomen bij Clarity Cap condensatoren & Jantzen Audio spoelen. Crafty is de Nederlandse distributeur van beide merken. We kopen deze onderdelen factory direct in. Dit maakt het mogelijk om ook in ons goedkoopste model een folie spoel en een Clarity Cap SA condensator toe te passen. Folie spoelen zijn ten opzichte van draad spoelen erg ongevoelig voor microphonie. Dit houdt in dat er geen signaal omgezet wordt in beweging en geen beweging (veroorzaakt door druk verschillen in de luidsprekerkast) in signaal. Het resultaat is een zeer zuivere en detailrijke weergave van het middentoongebied. Het gebruik van high end filteronderdelen is in deze prijsklasse uniek

Afstraling

De afstraling van een luidspreker bepaalt hoe een luidspreker zich in een luisterruimte gedraagt. Een groot deel van het waargenomen geluid als we naar luidsprekers luisteren bestaat uit reflecties. Deze afstraling moet zo gelijkmatig mogelijk verlopen. Grote verschillen in het afstralings gedrag van de luidspreker drivers onderling zorgen voor een ongelijkmatige afstraling in de luisterruimte. Het gereflecteerde en directe geluid is bij een luidspreker met bijvoorbeeld een 17 cm bas en een 25 mm tweeter sterk verschillend. Dit heeft een onnatuurlijke weergave to gevolg.

Crafty lost dit probleem op door luidsprekers te gebruiken met een kleine diameter die niet bundelen in hun weergave gebied. Of dit op een natuurlijke manier doen zoals de breedband luidspreker in de fullrange hoorn.

Mechanische weerstand

Goede dynamische geluidsweergave wordt niet alleen bepaald door een grote belastbaarheid gepaard met veel woofer oppervlak. Een tot dusver weinig gehoord argument in de discussie over natuurgetrouwe weergave, is de mechanische weerstand van de gebruikte drivers. De mechanische weerstand is de weerstand van de luidsprekerophanging die de spreekspoel moet overwinnen om in beweging te komen. Een luidspreker met een hoge mechanische weerstand komt pas tot leven als hij deze weerstand overwonnen heeft. De door Crafty toegepaste luidsprekers zijn geselecteerd op een zeer lage mechanische weerstand. Het gevolg is dat onze luidsprekers ook goed klinken als ze heel zacht spelen. Het in sommige tweeters toegepaste ferrofluid zien wij als een mechanische rem. Deze magnetische vloeistof zorgt er voor dat de spreekspoel van de tweeter een deel van zijn warmte kwijt kan aan de magneet. De spreekspoel baadt bij deze tweeters in een vloeistof, dat verhoogt de mechanische weerstand aanzienlijk. Wij halen de ferrofluid uit de door ons gebruikte tweeters. Dit heeft een detailrijkere en dynamischere hogetonen weergave tot gevolg.

Bas ondersteuning door de luisterruimte

Crafty luidsprekers zijn ontworpen om op een realistische plek in de huiskamer te staan. Het is geen enkel probleem onze luidsprekers op zon 20 a 30 cm van de muur te plaatsen. De luidsprekers gebruiken de luisterruimte als extra steuntje in de rug voor de basweergave. Dit maakt het mogelijk om voor een gegeven kastgrote de luidsprekers veel lager af te stemmen dan met een gewone luidspreker mogelijk is.

Kastkleuring

Kastkleuring wordt zoveel mogelijk voorkomen door de toepassing van interne verstevigingen. Deze zorgen ervoor dat de kastwanden zo min mogelijk meetrillen. Deze verstevigingen zijn zo geplaatst dat ze niet alleen trillingen van de kast onderdrukken maar ook staande golven in de luidsprekerkast tegengaan. Crafty luidsprekers worden in kleine series met de hand gebouwd. De kasten worden vervaardigd van het voor luidsprekers uitermate geschikte MDF.